Karbon Ayak İzi Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Yapılan çalışmalar ve araştırmalar ile insanların doğaya verdiği zarar artık karbon ayak izi ile hesaplanıyor. Dünyada meydana gelen küresel problemlerin hepsi insan kaynaklıdır. İlk başlarda insanların doğaya zararı sadece kirletme ve ağaçları kesme ile sınırlıydı. Fakat dünyada arka arkaya gelen sanayi devrimleri doğaya verilen zararın da artmasına neden oldu. İlk olarak 2. ve 3. Sanayi devrimlerinde insanlar doğaya zararlı gazlar salmaya başladı.

Özellikle benzinli motorların artması ve kullanımının yaygınlaşması doğada oldukça negatif bir etki bıraktı. Zamanla ise benzin motorlar gelişip büyüdü ve doğaya olan zararları da artmaya başladı. Bilim insanları da insanların çevreye verdiği bu zararları ortaya çıkardı. Karbon ayak izinin adı da bu zamanlarda ortaya çıktı. Bu isim bir insanın tüm faaliyetleri ile çevreye verdiği zararları ortaya çıkarıyor. Ayrıca karbon ayak izinin etkileri ve ortaya çıkardıkları uzunca bir süre dünyadan ayrılmıyor.

Karbon Ayak İzinin Tanımı Nedir?

Karbon Ayak İzinin Tanımı Nedir

Karbon ayak izinin en genel tanımı insanların faaliyetleri ile çevreye saldığı sera gazının zararlarının ölçüsüdür. İsminden de anlaşılacağı üzere bu ölçünün biri Karbondur. Dünyaya etki eden bu karbon izinin 2 farklı ana parçası vardır. Bunlar doğrudan ve dolaylı olarak isimlendirilmektedir. Bu iki karbon izinin de doğaya etkileri ve salınım modelleri birbirinden farklı olarak ilerler.

  • Doğrudan Karbon İzi: İnsanların direkt olarak kendi kullanımları ile doğaya verdiği zarardır. Evsel ve ulaşım için salınan karbon miktarları bu parça altında işlenir. Yani kısaca doğrudan kullanım fosil yakıtların yanması ile ortaya çıkan etkilere verilen bir isimdir.
  • Dolaylı Karbon İzi: Karbon izinin dolaylı etkisi ise insanların kullandıkları üründen ve ürünün imalatında salınan karbon miktarını ifade eder. Hatta ürünlerin en son bozulmasıyla salınan karbonlar da bu parça altında işlenir.

Karbon Ayak İzi Nasıl Azaltılır?

Karbon Ayak İzi Nasıl Azaltılır

İnsanların çevreyi düşünerek atacağı her adım bu izin azalmasında önemli bir rol oynar. İnsanların bireysel anlamda atacağı adımlar fabrikaların alacakları önlemler kadar etki olur. Üstelik karbon izini azaltmak için yapılacaklar oldukça kolaydır. Buna ek olarak atılan adımlar insanlara maddi tasarruflar olarak de geri döner. Yani insanlar hem çevreyi korumak hem de ekonomik olarak rahatlamak için bu adımları atmalıdır.

  1. Uçak kullanımını azaltmak insanların atacağı ilk adımların başında gelir. Çünkü uçak yakıtlarının çevreye bıraktığı karbon ayak izi kolay kolay ortadan kalkmaz ve büyük zarar verir.
  2. Elektrik günümüzde evlerin olmazsa olmaz ihtiyaçlarından bir tanesi. Aynı zamanda insanların hayatını devam ettirmesi için de elektrik gerekli. Fakat elektrik kullanımının yenilenebilir enerji kaynaklarından tüketilmesi çevreye çok daha yararlı ve koruyucu olacaktır.
  3. Doğal gaz kullanımı dünyada her geçen gün artıyor. Fakat doğal gaz temelli zararlar da bir o kadar artıyor. Bu yüzden insanların ısınma ihtiyaçlarını doğal gaz yerine güneş enerjisi kullanması çok daha yararlı bir yöntem olacaktır. Ayrıca güneş enerjisi faturaların da yüzde 70’e yakın ucuz gelmesini sağlayacaktır.
  4. Seyahatlerde toplu taşıma araçlarının kullanılması salınan karbon miktarını azaltacaktır. Özellikle işe gidip gelirken insanların toplu taşımayı tercih etmesi gerekir.
  5. Karbon ayak izi alışveriş alanında da önemli bir salınıma sahip. İnsanların çok uzaklardan gelen kıyafetleri tercih etmemesi, kırmızı eti azaltması ve ambalajları ürünleri tercih etmemesi de doğayı korumaya yönelik atılacak adımlar arasındadır.

Karbon Ayak İzinin Hesaplanması Nasıl Yapılır?

Karbon Ayak İzinin Hesaplanması Nasıl Yapılır

IPCC yani Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli tarafından karbon izinin hesaplanması için 3 farklı metodoloji belirlenmiştir. Bu aşamalar metodolojinin karışıklığını ifade eden isimdir. Aşama 2 ve 3 çok daha fazla datayı ve metodolojiyi kapsar. Bu yüzden de çok daha doğru sonuçlar bu aşamalar ile ortaya çıkartılır. Karbon izinin hesaplayacak kurumların kaynaklarına göre aşamalar kullanılır. Bazı zamanlarda aşamalar birlikte değerlendirilebilir.

  1. Aşama 1 Hesaplama: Oldukça basit olan aşama karbon ayak izi için 2 dataya ihtiyaç duyar. Bunlar Tüketilen Yakıt ve Standart Emisyon Miktarıdır. Hesaplaması ise şöyledir:
    1. Emisyon = Yakıt Tüketimi X Emisyon Faktörü
  2. Aşama 2 Hesaplama: Aşama 1’e oldukça yakındır. Bunun için ise Tüketilen Yakıt Miktarı ve Ülkeye Özel Emisyon Faktörü bilinmelidir. Bu aşamanın hesaplanması ise şöyledir:
    1. Emisyon = Yakıt Tüketimi X Emisyon Faktörü
  3. Aşama 3 Hesaplama: Karbon ayak izi hesaplama işlemleri arasında bu aşama doğru uygulanırsa yüzde yüze yakın sonuçlar verir. Fakat bu hesaplamaların verileri ve değerleri hesaplama yapılacak alana göre özel olarak seçilmektedir.